Wypiór - Poetry Night 2026

Překládám do češtiny…

Zbrodnia. Szok. Przerażenie. Ciekawość. Zbrodnia fascynuje - i fascynowała od zawsze, jako motyw przewijający się w literaturze od samego jej powstania. Być może to postewolucyjne dziedzictwo krwiożerczej małpy - gatunku zwycięzców, która zbudowała cywilizację na przelanej krwi innych istot. Istnieje też alternatywa, że motywuje nas sprawiedliwa potrzeba ukarania winnych, a tym samym zaprowadzenia powszechnej praworządności. Dylemat powyższy trudno jednoznacznie rozwiązać, podobnie jak trudno filozofom wszystkich pokoleń rozstrzygnąć, czy człowiek jest istotą z natury dobrą - czy może wręcz przeciwnie. Motyw zbrodni i przemocy od dawna obecny jest również w poezji. Wielkim entuzjastą morderstw opisanych 13-zgłoskowcem był nie kto inny niż Adam Mickiewicz. Zafascynowany ludowymi podaniami i legendami, tworzył bohaterów mrocznych i pełnych wewnętrznych żądz — ludzi, którzy najczęściej nie potrafili oprzeć się swoim morderczym pragnieniom. Grzegorz Uzdański, autor utworu „Wypiór”, wykorzystuje ten fakt, czyniąc wielkiego wieszcza bohaterem zarówno współczesnego tekstu poetyckiego, jak i jego własnej twórczości. Uzdański czyni z Mickiewicza Wypióra - istotę nadprzyrodzoną znaną z podań starosłowiańskich i z utworów takich jak „Upiór” - żywiącą się krwią niewinnych ludzi i niezdolną dłużej płodzić poezji. Czy w XXI wieku - epoce racjonalizmu - jest jednak jeszcze miejsce dla wampira, czy ktoś jeszcze odczuwa choćby cień strachu? Nasze życie zdominował Netflix, joga, pilates,…