Perili | Kísértett

Fordítás magyarra…

Memo Akten, Dalgalar 2.0: Toprak , 2023 Özel yazılım, yapay zekâ, makine öğrenmesi, derin öğrenme, gizil difüzyon modelleri, 8' döngü Borusan Çağdaş Sanat Koleksiyonu Geleceğin Hatıralarını Çağırmak Thebai yolunda Sfenks, Oidipus’a sorar: “Tek sese sahipken dört ayaklı, iki ayaklı ve üç ayaklı olan nedir?” Bilmecenin yanıtı, yalnızca Thebai kentini kurtarıp Oidipus’un kaderini şekillendirmez; aynı zamanda Batı düşüncesinin temel anlatısına işaret eder. Zira insan, ilk kez bu bilmeceyle başlayarak yüzyıllar boyunca felsefenin, sanatın ve bilimin merkezine yerleşir; hakikatin ölçüsü hâline gelir. Antik Yunan’dan bugüne dünyanın anlamını kuran özne, varlığın temel ölçeği ve bilginin ayrıcalıklı sahibi olarak kabul edilir. Ne var ki, Oidipus'un trajedisi bilmeceyi yanıtlamasında değil, kendi varoluşunun bilmecesini çözememesidir. Bugün aynı bilmece yeniden gündemde. Ancak bu kez bilmece, insan ile hayvan arasında duran mitolojik bir yaratık tarafından değil, insan ile insan olmayan arasında duran bir hayaletten; algoritmalar ve yapay zekâ sistemlerince yöneltiliyor. Sfenks’in bilmecesi çağlar boyunca varlığını korurken, insan, Thebai’ye yürüyen Oidipus gibi kendi kehanetine doğru ilerliyor. İnsan-sonrası bir dünyada insan nedir? Yapay veya “insansı” zekâ, sibernetik ağlar, nano-biyoteknolojilerden beslenen teknolojik dönüşüm ve “dördüncü sanayi devrimi” bir süredir kendi estetiğini inşa ediyor; bu kırılma, sanatın düşünsel ve biçimsel düzeylerinde de hissediliyor. Bilgi işlem …