Jadwiga Maj. Noc a den. Malířství

Překládám do češtiny…

Z widzeniem jest pewien kłopot: jesteśmy przekonani, że widzimy rzeczywistość, podczas gdy najczęściej widzimy własne przyzwyczajenia. Jadwiga Maj bierze ten problem na serio. W jej malarstwie pejzaż jest podejrzany. Niby go znamy — chmura, światło, roślina, fragment nieba, jakiś organiczny ślad — a jednak po chwili orientujemy się, że grunt usuwa się spod nóg. Natura przestaje być krajobrazem, staje się stanem psychicznym. Nie oglądamy miejsca. Wchodzimy w czyjąś pamięć. Punktem zapalnym cyklu Noc i dzień była opowieść o Pingelap, wyspie, której mieszkańcy doświadczają świata bez koloru. Brzmi jak deficyt. Ale tylko z naszej, dość aroganckiej perspektywy. Bo pozbawieni kolorów mieszkańcy wyspy dostrzegają inne bogactwo: subtelności światła, struktur, kontrastów. Ich „mniej” okazuje się innym „więcej”. I właśnie tutaj Maj wbija szpilę w nasze przyzwyczajenie do patrzenia. Może nie widzimy świata dlatego, że widzimy go zbyt szybko? Jej obrazy nie są ilustracjami natury. Są raczej maszynami do produkowania niepewności. Warstwa po warstwie artystka buduje przestrzenie, w których nic nie chce pozostać na swoim miejscu. Akryl spotyka olej, przypadek spotyka rygor kompozycji, rośliny i owady pojawiają się jak dowody z miejsca ‘zbrodni’, którego nie potrafimy zidentyfikować. Każda warstwa zachowuje ślad poprzedniej — jak w labiryncie pamięci, która nigdy niczego naprawdę nie usuwa. Noc i dzień nie opowiadają więc o świetle i ciemności. Opowiadają o naszej potrzebie rozdzielania…